Süleyman Çelebi Hazretleri ve Vesîletü’n-Necât: Kalplere Dökülen Nûr ve Aşk

"Allah adın zikr idelüm evvelâ

Vâcib oldur cümle işde her kula"

(Tevhid Bahri)

Süleyman Çelebi Hazretleri’nin Gönül Hikâyesi

Bursa’nın o mübarek toprağında, 1351 yıllarında dünyaya gelmiş bir aşk eri var ki, ismi Süleyman Çelebi’dir. Doğum tarihi tam bilinmese de, altmış yaşlarında kaleme aldığı o eşsiz eserinden hareketle 1351 civarında doğduğu anlaşılıyor. Babası Ahmed Paşa, dedesi ise Orhan Gazi’nin çok hürmet ettiği Şeyh Mahmud Hazretleri’dir. Şeyh Mahmud, Osman Gazi’nin kayınbiraderi ve Orhan Gazi’nin silah arkadaşıydı. Öyle ki, Rumeli’ye geçişte o mübarek zat şu tebrik-nâmeyi yazmıştı:

“Velâyet gösterip halka suya seccâde salmışsın

Yakasın Rûmeli’nin dest-i takvâ ile almışsın.”

Orhan Gazi, halkın bu irfandan istifade etmesi için İznik’te bir medrese bile yaptırmıştı. İşte böyle bir ilim ve velâyet yuvasından gelen Süleyman Çelebi, zamanının bütün ilimlerine vâkıf, edepli, ârif bir zattı. Yıldırım Bayezid Han’ın divan imamlığı sırasında Emir Sultan Hazretleri’nin tavsiyesiyle Bursa Ulu Cami’nin imamlığına getirildi. Aynı zamanda Nakşibendiyye’nin Anadolu’daki büyük güneşi Emir Buhârî Hazretleri’nin ihvanı ve halifesiydi. Gönlü Peygamber aşığı bir âlim, ilm-i ledün sultanı, tam bir erendi.

Halk arasında “Çelebi” lakabıyla anılması da işte bu edepli, ârif ve muhabbet dolu halinden dolayıdır.

Nasıl Doğdu O Eşsiz Eser?

Bir gün Ulu Cami’de bilgisi kıt bir vâiz, “Lâ nuferriku beyne ahadin min rusulih” âyetini tefsir ederken, Peygamber Efendimiz’i (sallallâhu aleyhi ve sellem) diğer peygamberlerden üstün tutmadığını söyleyince, dinleyenler şaşkınlığa düştü. Orada bulunan ilim ehli bir zat, vâizi delillerle susturdu ve “Bu âyet risâlet bakımındandır, fazîlet bakımından değil” buyurdu. Zira eğer âyet-i kerîmenin mânâsı her yönüyle demek olsaydı, “Tilke’r-rusulu faddalnâ ba’dahum alâ ba’din” yani “O peygamberlerin bazılarını bazılarına üstün kıldık” (Bakara/254) buyurulur muydu? Bu olay Süleyman Çelebi Hazretleri’nin kulağına gidince, gönlü ateş gibi yandı. Peygamber Efendimiz’in risâletinin büyüklüğünü, doğuşunu, mucizelerini anlatmak için o anda kalemi eline aldı. İşte o anda, aşkın ve irfanın en güzel meyvesi doğdu: Vesîletü’n-Necât (Kurtuluş Vesilesi).

Halk arasında “Mevlid” diye bilinen bu eser, 1409 yılında, Ulu Cami’nin o mübarek imamlığı sırasında yazıldı. Mesnevî nazmıyla, remel bahrinin “Fâilâtün fâilâtün fâilün” vezniyle kaleme alındı. 768 beyitten oluşan bu şaheser, sade diliyle, muhteşem üslubuyla, istiare ve teşbihleriyle asırlardır Müslüman Türk gönüllerini besliyor.

Manzûme-i Mevlid-i Şerîf On Bahirden İbarettir

1. Tevhid Bahri

2. Hilkati Nûri’n-Nebî Bahri

3. Teselsüli İntikâli Nûri’n-Nebî Bahri

4. Vilâdet Bahri

5. Mu’cizât Bahri

6. Bi’set Bahri

7. Mi’rac Bahri

8. Zuhûru Refref Bahri

9. Tazarru’ ve Münâcât Bahri

10. Du’â ve İlticâ Bahri

Peygamber Efendimizin (s.a.v) Nûrunun İntikali Silsilesi

Hak Taâla çün yarattı Âdem’i

Kıldı Âdem’le müzeyyen âlemi

Âdem’e kıldı feriştehler sücûd

Hem ana çok kıldı ol lutf ıssı cûd

Mustafâ nûrını alnında kodı

Bil Habîbüm nûrıdur bu nûr didi

Vilâdet (Doğuş) Bahri

Âmine Hâtun Muhammed anesi

Ol sadeften doğdı ol dür dânesi

Çünki Abdullah’dan oldı hâmile

Vakt irişdi hafta vü eyyâm ile

Bu gelen ilm-i ledün sultânıdır

Bu gelen tevhîd ü irfân kânudır

Bu gelen aşkına devr eyler felek

Yüzine müştâk durur ins ü melek

Mi’rac Bahri

Biz kamumuz kullarız sen şâhsın

Gönlümüz içinde rûşen mâhsın

Ümmetin olduğunuz devlet yeter

Hidmetin kılduğumuz İzzet yeter

Dua ve İlticâ Bahri

Yâ İlâhi ol Muhammed hakkıçün

Ol şefa’at kânı Ahmed hakkıçün

Gözi yaşı hakkıçün âşıkların

Bağrı başı hakkıçün sâdıklarun

Sana lâyık kullar ile hemde it

Ehl-i derdün sohbetine mahrem it

Hem Süleymân-ı fakîre rahmet it

Yoldaşın îmân mâkamın cennet it

Mevlid Okumanın Bereketi

Mevlid-i Şerif okutmak âdeti, Hicrî 604’te Musul’da Melik Muzafferüddin tarafından başlatılmış ve o günden beri Mekke’de, Medine’de, Şam’da, bütün İslam beldelerinde devam etmiştir. Osmanlı Padişahları da her yıl Mevlid Kandili’nde büyük törenlerle okutmuşlardır. Süleyman Çelebi Hazretleri’nin eseri ise hepsinin içinde en sevilen, en kalıcı olanı olmuştur. Çünkü bu eser, sadece kelimelerden değil, Peygamber aşkından örülmüştür.

Bid’at diyenlere gelince… Onların sözü zevksizlikten, muhabbetsizlikten doğar. Mevlid okumak bid’at-ı hasenedir, yani güzel yeniliktir. Onu okuyan, dinleyen, seven gönüller, Peygamber Efendimiz’in (sallallâhu aleyhi ve sellem) şefaatine nail olur.

Bu yazıyı okuduktan sonra kalbin biraz daha ısındıysa, bir Mevlid oku, bir salavat getir. Süleyman Çelebi Hazretleri’nin ruhu için Fâtiha oku. Belki o mübarek zat da senin gönlüne bir nûr damlası gönderir.

Allah’ım! Habibin Muhammed Mustafa (s.a.v) hakkı için, Ehl-i aşkın Ser-bülendi Süleyman Çelebi Hazretleri’nin hürmetine bizleri de o nûrdan mahrum bırakma. Âmin.